Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (Irritable bowel syndrome, IBS) ή σπαστική
εντεροκολίτιδα, είναι μια ομάδα συμπτωμάτων που περιλαμβάνουν κοιλιακό άλγος
και αλλαγές στις πρότυπες κινήσεις του παχέος εντέρου, χωρίς καμία ένδειξη
υποκείμενης βλάβης (Levy et al., 2014 & Hungin et al., 2015). Έχει ταξινομηθεί σε 3
κύριους τύπους:
▪ υπό μορφή διάρροιας (IBS-D)
▪ υπό μορφή δυσκοιλιότητας (IBS-C) ή
▪ με εναλλαγή αυτών (IBS-Α).
Διαταραχές όπως το άγχος, η μείζων κατάθλιψη και το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης,
είναι κοινές μεταξύ των ατόμων με IBS (Levy et al., 2014 & Whitehead et al., 2002).
Τα αίτια του IBS δεν είναι σαφή (Emmanuel and Quigley, 2013). Οι θεωρίες
περιλαμβάνουν: διαταραχές κινητικότητας του εντέρου, ευαισθησία στον πόνο,
λοιμώξεις συμπεριλαμβανομένης της βαριάς υπερπλασίας του εντέρου, γενετικούς
παράγοντες και ευαισθησία στα τρόφιμα (Emmanuel and Quigley, 2013). Η έναρξη
μπορεί να προκληθεί από μια εντερική λοίμωξη (Spiller and Garsed, 2009), ή από
ένας αγχώδες συμβάν (Chang, 2011). Το IBS είναι μια λειτουργική γαστρεντερική
διαταραχή και η διάγνωσή του γίνεται με αποκλεισμό άλλων οργανικών παθήσεων
(Levy et al., 2014 & Chey et al., 2015).
Δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία για το IBS (Hulisz, 2004). Η θεραπεία
πραγματοποιείται με βελτίωση των συμπτωμάτων (Hulisz, 2004). Αυτό μπορεί να
περιλαμβάνει διαιτητικές αλλαγές, φαρμακευτική αγωγή, προβιοτικά και παροχή
συμβουλών (Hulisz, 2004). Τα διαιτολογικά μέτρα περιλαμβάνουν αύξηση της
πρόσληψης φυτικών ινών, δίαιτα χωρίς γλουτένη ή βραχυχρόνια δίαιτα χαμηλή σε
ζυμώσιμα ολιγοσακχαρίδια (Chey et al., 2015; Moayyedi et al., 2014 & Rao et al.,
2015).
Περίπου το 10 έως 15% των ανθρώπων στον ανεπτυγμένο κόσμο πιστεύεται
ότι επηρεάζονται από το IBS (NIDDKD, 2015 & Maxion-Bergemann et al., 2006).

Είναι πιο συνηθισμένο στη Νότια Αμερική και λιγότερο συνηθισμένο στη
Νοτιοανατολική Ασία (Chey et al., 2015). Είναι δύο φορές πιο συνηθισμένο σε
γυναίκες απ’ ότι σε άνδρες και συνήθως εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 45 ετών
(NIDDKD, 2015). Η κατάσταση φαίνεται να γίνεται λιγότερο κοινή με την ηλικία
(Chey et al., 2015). Το IBS δεν επηρεάζει το προσδόκιμο ζωής ούτε οδηγεί σε άλλες
σοβαρές ασθένειες (Emmanuel and Quigley, 2013). Η πρώτη περιγραφή της
κατάστασης ήταν το 1820 ενώ με το σημερινό του όρο «σύνδρομο ευερέθιστου
εντέρου» άρχισε να χρησιμοποιείται το 1944 (Goldman and Hatch, 2000).

Επιδημιολογία
Η επιδημιολογία του Σ.Ε.Ε. ποικίλλει ανάλογα με τη χώρα και το εύρος
ηλικίας που εξετάζεται. Το γράφημα παρακάτω δείχνει το ποσοστό του πληθυσμού
που αναφέρει τα συμπτώματα του IBS σε μελέτες από διάφορες γεωγραφικές
περιοχές (εικ. 2.1.). Οι γυναίκες είναι περίπου δύο έως τρεις φορές πιο πιθανό να
διαγνωστούν με IBS και τέσσερις έως πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να
αναζητήσουν ειδική φροντίδα για αυτό από τους άνδρες (Payne, 2004). Αυτές οι
διαφορές πιθανότατα αντικατοπτρίζουν ένα συνδυασμό τόσο βιολογικών (φύλου) όσο
και κοινωνικών (φύλου) παραγόντων.
Τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με IBS είναι συνήθως ηλικίας κάτω των 45
ετών (NIDDKD, 2015). Μελέτες γυναικών με IBS δείχνουν ότι η σοβαρότητα των
συμπτωμάτων συχνά κυμαίνεται με τον εμμηνορροϊκό κύκλο, υποδεικνύοντας ότι οι
ορμονικές διαφορές μπορεί να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο (Jackson et al., 1994). Η
επικύρωση των χαρακτηριστικών που σχετίζονται με το φύλο έχει συνδεθεί με την
ποιότητα ζωής και την ψυχολογική προσαρμογή στο IBS (Voci and Cramer, 2009).
Οι διαφορές μεταξύ των φύλων στην αναζήτηση ιατρικής περίθαλψης μπορεί
επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο (Drossman et al., 2009). Mπορούν να
συμβάλλουν σε χαμηλότερα όρια πόνου στις γυναίκες, θέτοντάς τους σε μεγαλύτερο
κίνδυνο για πολλές χρόνιες διαταραχές του πόνου (Goffaux et al., 2011). Τέλος, το
σεξουαλικό τραύμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για το IBS, με ποσοστό
33% των ατόμων που έχουν προσβληθεί από τέτοιου είδους κατάχρηση. Επειδή οι
γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σεξουαλικής κακοποίησης από τους άνδρες,
ο κίνδυνος κατάχρησης που σχετίζεται με το φύλο μπορεί να συμβάλει σε υψηλότερο
ποσοστό IBS στις γυναίκες.

Σημεία και συμπτώματα
Τα κύρια συμπτώματα του IBS είναι ο κοιλιακός πόνος ή η ταλαιπωρία σε
συνδυασμό με συχνή διάρροια ή δυσκοιλιότητα και αλλαγή στις συνήθειες του
εντέρου (Schmulson and Chang, 1999). Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται ως
οξεία που υποχωρούν εντός μιας ημέρας, αλλά είναι πιθανόν να είναι και
επαναλαμβανόμενα (Tamparo and Lewis, 2011). Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν
επίμονες εντερικές συσπάσεις, αίσθημα ατελούς κένωσης, φούσκωμα ή κοιλιακή
διάταση (Talley, 2006a). Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συμπτώματα υποχωρούν μετά
από το σταμάτημα των κινήσεων του εντέρου (Mayer, 2008).
Τα άτομα με IBS, πιο συχνά από άλλα, έχουν γαστροοισοφαγική
παλινδρόμηση, συμπτώματα που σχετίζονται με το ουροποιητικό σύστημα, σύνδρομο
χρόνιας κόπωσης, ινομυαλγία, κεφαλαλγία, οσφυαλγία και ψυχιατρικά συμπτώματα
όπως κατάθλιψη και άγχος (Whitehead et al., 2002). Περίπου το ένα τρίτο των
ανδρών και των γυναικών που έχουν IBS αναφέρουν επίσης σεξουαλική
δυσλειτουργία, συνήθως με τη μορφή μείωσης της λίμπιντο (Sperber and Dekel, 2010
& Simrén et al., 2017).

Αιτιολογικοί παράγοντες
Ενώ τα αίτια της IBS είναι ακόμα άγνωστα, πιστεύεται ότι επηρεάζεται
ολόκληρος ο άξονας του εντέρου (Wouters et al., 2015 & Öhman and Simrén, 2010).
Ο κίνδυνος ανάπτυξης IBS αυξάνεται έξι φορές μετά από οξεία γαστρεντερική
μόλυνση. Η επιμόλυνση, οι περαιτέρω παράγοντες κινδύνου είναι η νεαρή ηλικία, ο
παρατεταμένος πυρετός, το άγχος και η κατάθλιψη (Thabane et al., 2007). Οι
ψυχολογικοί παράγοντες, όπως η κατάθλιψη ή το άγχος, δεν έχουν αποδειχθεί ότι
προκαλούν ή επηρεάζουν την εμφάνιση του IBS, αλλά μπορεί να διαδραματίζουν
κάποιο ρόλο στην επιμονή και την αντιληπτή σοβαρότητα των συμπτωμάτων
(Quigley et al., 2015).
Παρ ‘όλα αυτά, μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα της IBS και την
ποιότητα ζωής (Quigley et al., 2015). Η χρήση αντιβιοτικών φαίνεται να αυξάνει τον
κίνδυνο ανάπτυξης IBS (Shanahan and Quigley, 2014). Η έρευνα έχει βρει ότι οι
γενετικές ανωμαλίες στην έμφυτη ανοσία και την επιθηλιακή ομοιόσταση αυξάνουν
τον κίνδυνο ανάπτυξης τόσο μεταφλεγμονωδών όσο και άλλων μορφών IBS (Beatty,
2014). Άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν: γενετικούς/περιβαλλοντικούς παράγοντες,
στρες/ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, μικροοργανισμούς (π.χ. βακτήρια, μύκητες,
πρωτόζωα) και την έλλειψη βιταμίνης D.

Παθοφυσιολογία
Η κατανόηση της παθογένειας του IBS είναι σημαντική επειδή οι σημερινοί
νεότεροι φαρμακοθεραπευτικοί παράγοντες αρχίζουν να στοχεύουν στους γνωστούς
παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς του IBS. Η αλλοιωμένη γαστρεντερική
κινητικότητα, η σπλαχνική υπερευαισθησία, η μετα-λοιμώδης αντιδραστικότητα, οι
αλληλεπιδράσεις του εγκεφάλου-εντέρου, η αλλοίωση της μικροχλωρίδας του
εντέρου, η βακτηριακή υπερανάπτυξη, η ευαισθησία στα τρόφιμα, η δυσαπορρόφηση
των υδατανθράκων και η εντερική φλεγμονή έχουν εμπλακεί στην παθογένεση του
IBS.
Ωστόσο, τα αντιληπτά συμπτώματα από αυτούς τους μηχανισμούς
αποτελούνται από κοιλιακό άλγος ή δυσφορία, φούσκωμα, διάρροια και
δυσκοιλιότητα. Υπάρχουν και άλλα συμπτώματα που δεν είναι γαστρεντερικά, όπως
για παράδειγμα, η κούραση που είναι πολύ συχνή. Ιστορικά, η ιατρική διοίκηση έχει
επικεντρωθεί στη συμπτωματική θεραπεία αυτών των ατομικών παραπόνων.
Επιπλέον, το σημερινό φαρμακευτικό «οπλοστάσιο» συνήθως περιορίζεται στη
θεραπεία μόνο για τα συμπτώματα. Ωστόσο, τα νεότερα φάρμακα αρχίζουν να
επικεντρώνονται σε μοριακό επίπεδο με αγωνιστές και ανταγωνιστές των υποδοχέων
σεροτονίνης.
Οι γενετικοί, περιβαλλοντικοί και ψυχολογικοί παράγοντες φαίνεται να είναι
σημαντικοί στην ανάπτυξη του IBS. Μελέτες έχουν δείξει ότι το IBS έχει γενετική
συνιστώσα, παρόλο που υπάρχει επικρατούσα επίδραση περιβαλλοντικών
παραγόντων (Talley, 2006b). Υπάρχουν ενδείξεις ότι εμφανίζονται ανωμαλίες στην
εντερική χλωρίδα των ατόμων που έχουν IBS, όπως η μειωμένη ποικιλομορφία, η
μείωση των βακτηριδίων που ανήκουν στους φυσιολογικούς Bacteroidetes και η
αύξηση αυτών που ανήκουν στο phylum Firmicutes (Collins, 2014). Οι μεταβολές
στη χλωρίδα του εντέρου είναι πιο βαθιές σε άτομα που έχουν κυρίαρχο διαρροϊκού
τύπου IBS. Αντισώματα κατά των κοινών συστατικών (συγκεκριμένα της
φλαγελίνης) της συντροφικής χλωρίδας του εντέρου είναι ένα συνηθισμένο
φαινόμενο στα άτομα που πάσχουν από IBS (Cremon et al., 2010).
Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού εμφανίζεται συνήθως σε άτομα που
πάσχουν από IBS με ανωμαλίες που διαπιστώθηκαν, όπως αυξημένα κύτταρα
εντεροχρωμαφίνης, ενδοεπιθηλιακά λεμφοκύτταρα και ιστιοκύτταρα με αποτέλεσμα
χρόνια φλεγμονή του βλεννογόνου του εντέρου (Wouters et al., 2015 & Schmulson et
al., 2014). Το IBS έχει αναφερθεί σε μεγαλύτερες ποσότητες σε πολυπαραγοντικές
οικογένειες με IBS σε σύγκριση με τον κανονικό πληθυσμό (Saito, 2011). Πιστεύεται
ότι το ψυχολογικό στρες μπορεί να προκαλέσει αυξημένη φλεγμονή και να
προκαλέσει την ανάπτυξη του IBS σε άτομα με προδιάθεση (Li et al., 2016).

Διάγνωση
Δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ειδική εργαστηριακή ή απεικονιστική δοκιμή για τη
διάγνωση του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου. Η διάγνωση περιλαμβάνει τον
αποκλεισμό των συνθηκών που προκαλούν συμπτώματα τύπου IBS και στη συνέχεια
μια διαδικασία κατηγοριοποίησης των συμπτωμάτων του ατόμου. Η κολονοσκόπηση
συνιστάται για άτομα άνω των 50 ετών (Bixquert Jiménez, 2009). Οι πάσχοντες από
IBS διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για ακατάλληλες χειρουργικές επεμβάσεις όπως η
σκωληκοειδεκτομή, η χολοκυστοεκτομή και η υστερεκτομή εξαιτίας της
λανθασμένης διάγνωσης των συμπτωμάτων IBS ως άλλων ιατρικών καταστάσεων
(Bixquert Jiménez, 2009).
Θεραπεία
Υπάρχουν αρκετές θεραπείες που έχουν βρεθεί ότι είναι αποτελεσματικές (Corsetti
and Whorwell, 2015), όπως οι φυτικές ίνες, τα αντισπασμωδικά και η
αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή (Ford et al., 2008; Ford et al., 2014 & Khanna
et al., 2014).

Αλλαγή διατροφής
Φυτικές ίνες
Πολλά στοιχεία υποδεικνύουν ότι η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες είναι
αποτελεσματική στη διαχείριση του ευερέθιστου εντέρου (Moayyedi et al., 2014). Οι
φυτικές ίνες λειτουργούν ως παράγοντες «διόγκωσης» επιτρέποντας στους
ανθρώπους με IBS-D, να έχουν πιο συμπαγή κόπρανα, ενώ στους ανθρώπους με IBSC, φαίνεται πως τους να επιτρέπει να είναι μαλακότερα. Ωστόσο, δεν έχει βρεθεί ότι
οι αδιάλυτες ίνες (π.χ. πίτουρο) είναι αποτελεσματικές για την διαχείριση του IBS
(Francis and Whorwell, 1994 & Shen and Nahas, 2009). Σε μερικούς ανθρώπους, η
αδιάλυτη συμπλήρωση ινών μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα (Bijkerk et al.,
2009 & Ducrotté, 2007).
Οι ίνες μπορεί να είναι ευεργετικές σε εκείνους που πάσχουν από
δυσκοιλιότητα. Σε άτομα που πάσχουν από IBS-C, οι διαλυτές ίνες μπορούν να
μειώσουν τα συνολικά συμπτώματα, αλλά δεν θα μειώσουν τον πόνο. Η έρευνα που
υποστηρίζει τις ίνες περιέχει αντικρουόμενες μικρές μελέτες που περιπλέκονται από
την ετερογένεια των τύπων ινών και των δόσεων που χρησιμοποιούνται (Bijkerk et
al., 2004). Μία μετα-ανάλυση βρήκε μόνο πως οι διαλυτές ίνες βελτιώνουν
παγκοσμίως τα συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου, αλλά κανένας τύπος ινών δεν
φάνηκε να μειώνει τον πόνο (Bijkerk et al., 2004). Οι θετικές μελέτες
χρησιμοποίησαν 10-30 γραμμάρια ανά ημέρα ισπαγκούλας (psyllium) (Prior and
Whorwell, 1987 & Jalihal and Kurian, 1990). Μία μελέτη που εξέτασε ειδικά την
επίδραση της δόσης διαπίστωσε ότι τα 20 g ισπαγκούλας (psyllium) ήταν καλύτερα
από 10 g και ισοδύναμα με 30 g ημερησίως (Kumar et al., 1987).

Φαρμακευτική αγωγή
Τα φάρμακα που μπορεί να χρησιμοποιηθούν περιλαμβάνουν αντισπασμωδικά, όπως
η δικυκλομίνη και αντικαταθλιπτικά φάρμακα (Ruepert et al., 2011). Σε σχέση με τα
αντικαταθλιπτικά, τόσο οι επιλεκτικοί αναστολείς της επαναπρόσληψης της
σεροτονίνης όσο και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά φαίνονται χρήσιμα (Ruepert et
al., 2011 & Ford et al., 2019).
Λακτουλόζη
Για τους ανθρώπους που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις διαιτητικές ίνες, τα
ωσμωτικά καθαρτικά όπως η σορβιτόλη και η λακτουλόζη μπορούν να βοηθήσουν
(Joo et al., 1998).
Αντισπασμωδικά
Η χρήση αντισπασμωδικών φαρμάκων μπορεί να βοηθήσει άτομα που έχουν κράμπες
ή διάρροια. Μια μετα-ανάλυση της Cochrane Collaboration, καταλήγει στο
συμπέρασμα ότι αν επτά άτομα αντιμετωπίζονται με αντισπασμωδικά φάρμακα, ένα
από αυτά θα ωφεληθεί (Ruepert et al., 2011). Τα αντισπασμωδικά μπορούν να
χωριστούν σε δύο ομάδες: νευροτροπικά και μυοτροφικά. Τα μυοτροφικά δρουν
άμεσα στον λείο μυ του γαστρεντερικού σωλήνα, ανακουφίζοντας τους σπασμούς
χωρίς να επηρεάσουν την κανονική κινητικότητα του εντέρου.
Αντικαταθλιπτικά
Υπάρχουν πολλά αποδεικτικά στοιχεία ότι χαμηλές δόσεις αντικαταθλιπτικών μπορεί
να είναι αποτελεσματικές για IBS. Ωστόσο, οι ενδείξεις είναι λιγότερο ισχυρές ως
προς την αποτελεσματικότητα άλλων κατηγοριών αντικαταθλιπτικών όπως, τα
αντικαταθλιπτικά εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs).
Τα αντικαταθλιπτικά δεν είναι αποτελεσματικά για το IBS σε άτομα με κατάθλιψη,
επειδή πιθανό απαιτούνται χαμηλότερες δόσεις αντικαταθλιπτικών από τις δόσεις που
χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της κατάθλιψης, για την ανακούφιση του IBS
(Song et al., 2018). Οι SSRI, λόγω της σεροτονινεργικής τους δράσης, έχουν
μελετηθεί για να διαπιστωθεί εάν βοηθούν την IBS, ειδικά τα άτομα που
παρουσιάζουν δυσκοιλιότητα, αλλά από το 2015 τα αποδεικτικά στοιχεία είναι ότι τα
SSRIs βοηθούν είναι αρνητικά (Xie et al., 2015).
Άλλα φάρμακα
Ορισμένα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η συμπλήρωση βιταμίνης D μπορεί να
βελτιώσει τα συμπτώματα της IBS, αλλά χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να
μπορέσει να προταθεί ως ειδική θεραπεία για το IBS (Ferguson et al., 2015). Η
μείωση των συμπτωμάτων IBS συμβαίνει και μετά από τη θεραπεία με αντιβιοτικά
για την υπερανάπτυξη των βακτηρίων του λεπτού εντέρου (Lin, 2004).

Ψυχολογική θεραπεία
Όπως αναφέραμε πρωτύτερα ένας από τους κυριότερους παράγοντες του IBS είναι το
στρες. Έτσι, υπάρχουν στοιχεία χαμηλής ποιότητας από μελέτες με κακή
μεθοδολογική ποιότητα που οι ψυχολογικές θεραπείες μπορούν να είναι
αποτελεσματικές στη θεραπεία του IBS. Ωστόσο, δεν υπάρχουν σημαντικές
αρνητικές επιδράσεις από την ψυχοθεραπευτική θεραπεία για το IBS (Song et al.,
2018). Οι αλληλεπιδράσεις μυαλού-σώματος ή εγκεφάλου-εντέρου έχουν προταθεί
για τη θεραπεία/διαχείριση του IBS και κερδίζουν όλο και περισσότερο την προσοχή
της έρευνας (Shen and Nahas, 2009). Η ύπνωση γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία
μπορεί να προσφέρει ψυχολογικές στρατηγικές αντιμετώπισης για τα συμπτώματα
που προκαλούν δυσφορία βοηθώντας στην καταστολή των σκέψεων και των
συμπεριφορών που αυξάνουν τα συμπτώματα του IBS (Shen and Nahas, 2009 &
Ducrotté, 2007). Η μείωση του στρες μπορεί να μειώσει τη συχνότητα και τη
σοβαρότητα των συμπτωμάτων IBS. Τεχνικές που μπορεί να είναι χρήσιμες
περιλαμβάνουν:
▪ Τεχνικές χαλάρωσης, όπως, ο διαλογισμός
▪ Οι σωματικές δραστηριότητες, όπως η γιόγκα ή ταϊ τσι (Ducrotté, 2007).
▪ Τακτική άσκηση, όπως κολύμβηση, περπάτημα ή τρέξιμο (Johannesson,
2015)

Εναλλακτική ιατρική
Μια μετα-ανάλυση δεν βρήκε οφέλη από τον βελονισμό σε σχέση με το εικονικό
φάρμακο για τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων IBS ή την ποιότητα ζωής που
σχετίζεται με IBS (Manheimer et al., 2012).

Προβιοτικά
Τα προβιοτικά μπορεί να είναι επωφελή για τη θεραπεία του IBS· η λήψη 10
με 100 δισεκατομμύρια ευεργετικών βακτηρίων την ημέρα συνιστώνται για
ευεργετικά αποτελέσματα. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα σε μεμονωμένα
στελέχη ευεργετικών βακτηρίων για πιο εξειδικευμένες συστάσεις (Ford et al., 2018
& Nikfar et al., 2008). Τα προβιοτικά έχουν θετικά αποτελέσματα, όπως είναι η
ενίσχυση του φραγμού του εντερικού βλεννογόνου, η παροχή φυσικού φραγμού, η
παραγωγή βακτηριοσίνης (που οδηγεί σε μειωμένο αριθμό παθογόνων και αερίων
που παράγουν βακτήρια), η μείωση της διαπερατότητας των εντέρων, η βακτηριακή
μετατόπιση και η ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος τόσο τοπικά όσο και
συστηματικά με ευεργετικά αποτελέσματα (Bixquert Jiménez, 2009). Τα προβιοτικά
μπορεί επίσης να έχουν θετικές επιδράσεις στον άξονα του εντέρου και του
εγκεφάλου με τα θετικά αποτελέσματά τους που αντισταθμίζουν τις επιδράσεις του
στρες στη λειτουργία του εντέρου.
Οι περισσότερες κλινικές μελέτες δείχνουν ότι τα προβιοτικά δεν βελτιώνουν
την ένταση, την αίσθηση της ατελούς εκκένωσης, της συνέπειας των κοπράνων, της
επείγουσας επίδρασης των κοπράνων ή της συχνότητας των κοπράνων, αν και
μερικές κλινικές μελέτες έδειξαν κάποιο όφελος από τη προβιοτική θεραπεία. Τα
στοιχεία είναι αντίθετα για το αν τα προβιοτικά βελτιώνουν τη συνολική βαθμολογία
της ποιότητας ζωής (Ortiz-Lucas et al., 2013). Τα προβιοτικά μπορούν να ασκήσουν
τα ευεργετικά τους αποτελέσματα στα συμπτώματα της IBS μέσω της διατήρησης της
μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου, της ομαλοποίησης των επιπέδων κυτοκίνης στο
αίμα, της βελτίωσης του χρόνου διέλευσης του εντέρου, της μείωσης της
διαπερατότητας του λεπτού εντέρου και της αντιμετώπισης της βακτηριακής ζύμωσης
των βακτηρίων του εντέρου (Ortiz-Lucas et al., 2013).

Θεραπείες με/από φυτικά προϊόντα
Το έλαιο από μέντα φαίνεται χρήσιμο (Wilkins et al., 2012). Μια μετα-ανάλυση
έδειξε ότι τα αποτελέσματα του ελαίου μέντας ήταν τυχαία καθώς ο αριθμός των
ατόμων που μελετήθηκαν ήταν μικρός και η θεραπεία που έλαβαν ήταν ασαφής (Ford
et al., 2008). Σε αυτό το σημείο, είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε τη συσχέτιση του
IBS και της κάνναβης. Κανναβινοειδείς υποδοχείς βρίσκονται σε όλο το κεντρικό και
περιφερικό νευρικό σύστημα και ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς βρίσκονται
επίσης στο πεπτικό σύστημα, γεγονός που έχει οδηγήσει τους επιστήμονες να
διερευνήσουν τρόπους χρήσης τους για να βοηθήσουν σε διάφορες νόσους
συμπεριλαμβανομένης και του IBS. Από τις λίγες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες
μελέτες που υπάρχουν, μία θεωρία είναι ότι τα κανναβινοειδή στην ιατρική κάνναβη
επηρεάζουν τους υποδοχείς ακετυλοχολίνης και οπιοειδών εκτός από τους υποδοχείς
κάνναβης, παρέχοντας έτσι βελτίωση των συμπτωμάτων IBS. Άλλες μελέτες
υποδεικνύουν ότι εκείνοι με IBS-D και εναλλασσόμενο IBS μπορούν να
επωφεληθούν από τη dronabinol (ένας τύπος κανναβινοειδούς που χρησιμοποιείται
συχνά με ασθενείς με καρκίνο) επειδή μειώνει τη διέγερση του εντέρου και αυξάνει
τη συμμόρφωση του κόλον (Bolen, 2019).

Πρόγνωση
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι μια χρόνια υποτροπιάζουσα
διαταραχή. Ωστόσο, το προσδόκιμο ζωής παραμένει παρόμοιο με εκείνο του γενικού
πληθυσμού. Οι κλινικοί ιατροί πρέπει να είναι προσεκτικοί με τους ασθενείς επειδή η
γνώση της κατάστασης μπορεί να βοηθήσει στην εξάλειψη αδικαιολόγητων φόβων
καθώς η ασθένεια τους πότε είναι σε έξαρση και πότε σε ύφεση. Το σύνδρομο
ευερέθιστου εντέρου (IBS) δεν αυξάνει τη θνησιμότητα ή τον κίνδυνο φλεγμονώδους
νόσου του εντέρου ή του καρκίνου. Οι ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
μπορεί να παρουσιάσουν αυξημένο κίνδυνο έκτοπης εγκυμοσύνης και αποβολής,
αλλά όχι θνησιμότητας. Οι λόγοι γι’ αυτό είναι άγνωστοι. Το εάν αυξάνεται ο
κίνδυνος εξαιτίας του ίδιου του IBS ή λόγω άλλου παράγοντα όπως τα φάρμακα που
χρησιμοποιούνται για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι επίσης άγνωστο
(Khashan et al., 2012).
Οι κυριότερες σχετικές φυσικές νοσηρότητες του συνδρόμου ευερέθιστου
εντέρου περιλαμβάνουν τον κοιλιακό πόνο και τις τροποποιήσεις του τρόπου ζωής
που οφείλονται στις τροποποιημένες συνήθειες του εντέρου. Φαίνεται ότι υπάρχει
αυξημένος επιπολασμός συναισθηματικής ανησυχίας και κατάθλιψης σε ασθενείς με
IBS και αυτές συνδέονται με χαμηλότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση και
χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα (Silvernale et al., 2019). Οι κλινικοί ασθενείς
πρέπει επομένως να εξετάσουν ένα βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο ασθενείας σε αυτούς
τους ασθενείς.

Πρόληψη
Όταν οι ασθενείς γνωρίζουν τα πράγματα που μπορούν να κάνουν τα συμπτώματα
του IBS έντονα, μπορούν να τα αποφύγουν. Με αυτόν τον τρόπο, διατηρούν τα
προβλήματα που παρουσιάζουν, όπως δυσκοιλιότητα, διάρροια, κοιλιακό άλγος και
φούσκωμα στο ελάχιστο. Το IBS είναι διαφορετικό για όλους, αλλά η
παρακολούθηση των ερεθισμάτων που πιθανών το προκαλούν μπορεί να βοηθήσει
τους ασθενείς περιορίζοντάς τα (Khatri, 2017).
▪ Διατροφικές συνήθειες: Ορισμένα τρόφιμα μπορούν να επιδεινώσουν τη
δυσκοιλιότητα που σχετίζεται με IBS, όπως:
o Ψωμιά και δημητριακά
o Μεταποιημένα τρόφιμα όπως τσιπς και μπισκότα
o Καφές, ανθρακούχα ποτά και αλκοόλ
o Δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες
o Γαλακτοκομικά προϊόντα, ιδιαίτερα τυρί (Khatri, 2017)
▪ Διαταραχές της δίαιτας για διάρροια: Τα τρόφιμα που μπορούν να
καταστήσουν τη διάρροια που σχετίζεται με IBS χειρότερη για ορισμένα
άτομα περιλαμβάνουν:
o Πάρα πολλές ίνες, ιδιαίτερα οι αδιάλυτες που προσλαμβάνονται από
τη φλούδα των φρούτων και των λαχανικών
o Τρόφιμα και ποτά με σοκολάτα, αλκοόλ, καφεΐνη, φρουκτόζη ή
σορβιτόλη
o Ανθρακούχα ποτά
o Μεγάλα γεύματα
o Τηγανητά και λιπαρά τρόφιμα
o Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ειδικά σε άτομα που δεν μπορούν να
αφομοιώσουν τη λακτόζη του σακχάρου γάλακτος, που ονομάζεται
δυσανεξία στη λακτόζη
o Τρόφιμα σε σχέση με το σιτάρι για άτομα που είναι αλλεργικά ή έχουν
κακή αντίδραση στη γλουτένη (Khatri, 2017)
▪ Τάσεις στρες και άγχους για IBS: Το στρες και το άγχος μπορούν να
χειροτερέψουν τα συμπτώματα IBS. Οι ανησυχίες μπορούν να προέρχονται
από πολλές πηγές, όπως:
o Εργασία
o Η μετακίνηση
o Προβλήματα στο σπίτι
o Οικονομικά προβλήματα
o Αίσθηση ότι τα πράγματα είναι εκτός ελέγχου (Khatri, 2017)
▪ Φάρμακα που μπορούν να πυροδοτήσουν IBS: Μερικά φάρμακα μπορεί να
προκαλέσουν δυσκοιλιότητα ή διάρροια. Τα άτομα με IBS μπορεί να έχουν
πρόβλημα με:
o Αντιβιοτικά
o Ορισμένα αντικαταθλιπτικά
o Ιατρικά σκευάσματα που περιέχουν σορβιτόλη, όπως το σιρόπι για το
βήχα (Khatri, 2017)

Επιπλοκές
Το IBS όπως αναφέραμε πρωτύτερα δεν οδηγεί σε καρκίνο ή άλλες πιο σοβαρές
παθήσεις του εντέρου. Ωστόσο σε αυτήν την ενότητα αναφέρονται μερικά από τις
επιπλοκές στην υγεία που μπορεί να προκαλέσει (Khatri, 2019):
▪ Αφυδάτωση: Στις περιπτώσεις των ασθενών που έχουν τον υπότυπο IBS με
σοβαρή διάρροια, το σώμα μπορεί να χάσει πάρα πολύ νερό με αποτέλεσμα
την αφυδάτωση. Η αντιμετώπιση της αφυδάτωση γίνεται πίνοντας άφθονο
νερό ή χυμό φρούτων και αθλητικά ποτά (Khatri, 2019).
▪ Απόφραξη εντέρου: Αν υπάρχει ο υπότυπο του IBS που προκαλεί
δυσκοιλιότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε τα κόπρανα μπορούν να
συσσωρευτούν και να προκαλέσουν απόφραξη στο παχύ έντερο. Μερικές
φορές μπορεί να γίνει τόσο δύσκολο ώστε να μην μπορούν να
απομακρυνθούν. Σε περίπτωση αυτής της επιπλοκής πρέπει ο ασθενής να
επικοινωνήσει άμεσα με τον ιατρό του (Khatri, 2019).
▪ Διατροφική δυσανεξία: Ορισμένα τρόφιμα μπορούν να χειροτερέψουν τα
συμπτώματα IBS τα οποία διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Άλλοι άνθρωποι
αισθάνονται καλύτερα όταν σταματούν από τη διατροφή τους το σιτάρι, τα
γαλακτοκομικά, τον καφέ, τα αυγά, τη μαγιά, τις πατάτες και τα εσπεριδοειδή.
Επίσης τροφές που περιέχουν λίπη και σάκχαρα μπορούν να επιδεινώσουν τα
συμπτώματα (Khatri, 2019).
▪ Υποσιτισμός: Η μείωση του αριθμού των τροφίμων μπορεί να ελαττώσει τα
συμπτώματα. Αλλά το σώμα του ασθενούς μπορεί να μην προσλαμβάνει όλα
τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται. Ένας διαιτολόγος μπορεί να βοηθήσει
στο να δημιουργήσει μια προσωπική δίαιτα που να λειτουργεί στον κάθε
ασθενή.
▪ Αιμορροΐδες: Τα διογκωμένα αιμοφόρα αγγεία γύρω από τον πρωκτό, μπορεί
να πρηστούν και να αιμορραγούν. Πολύ σκληρά ή πολύ μαλακά κόπρανα
μπορούν να χειροτερέψουν την κατάσταση (Khatri, 2019).
▪ Προβλήματα της ουροδόχου κύστης: Μερικοί άνθρωποι με IBS
αντιμετωπίσουν συχνοουρία τόσο κατά τη διάρκεια της μέρας όσο και της
νύχτας.
▪ Επιπλοκές της εγκυμοσύνης: Οι αλλαγές των ορμονών και η φυσική πίεση
του μωρού στα τοίχωμα του εντέρου μπορεί να προκαλέσει πεπτικά
προβλήματα. Πολλές γυναίκες επιλέγουν επίσης να σταματήσουν
οποιαδήποτε φάρμακα που παίρνουν για το IBS. Αυτό μπορεί να είναι
καλύτερο για το μωρό. Αλλά μπορεί να κάνει τις μητέρες να είναι πιο πιθανό
να έχουν συμπτώματα όπως καούρα και δυσπεψία (Khatri, 2019).

Βιβλιογραφική αναφορά:

Κρικώνη, Π. & Παππά, Α., 2019. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: νοσηλευτικές διεργασίες και νέα δεδομένα. Πτυχιακή εργασία. Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Σχολή Επιστημών Υγείας. Τμήμα Νοσηλευτικής.

ΜΕ ΜΙΑ ΓΡΗΓΟΡΗ ΜΑΤΙΑ
όλες οι υπηρεσίες επιγραμματικά
Προληπτική Ιατρική
Check - Up
Εμβολιασμοί παιδιών - ενηλίκων
Προαγωνιστικός Ιατρικός Έλεγχος
Πιστοποιητικά Υγείας
Επείγοντα Περιστατικά
Λοιμώξεις
Συρραφή θλαστικών τραυμάτων
Διάνοιξη Αποστημάτων
Εγκαύματα
Κατ’οίκον φροντίδα
24 ώρες / 24ωρο
7 ημέρες / εβδομάδα
Χρόνιες Παθήσεις
ΑΥ, ΣΔ, ΧΑΠ
Υπερλιπιδαιμίες
Οστεοπόρωση
Αρθρίτιδες